MalaysiaGIS.com

1.0 Pengenalan
Dalam ilmu ukur, ukur aras, ukur tekimetri dan ukur terabas merupakan satu cabang yang penting dalam ukur kejuruteraan (Engineering Surveying) untuk mendapat dan merekodkan maklumat yang jelas di lapangan untuk perancangan dan pembinaan beberapa jenis projek kejuruteraan. Di antara tujuannya adalah untuk menyediakan perkara-perkara seperti pembuatan pelan atau peta, sebagai tanda menanda di tapak bina untuk kerja-kerja dalam rancangan pengairan, saliran dan jalan raya serta mengira luas kawasan dan isipadu kerja tanah (Bannister & Raymond, 1983).

Ukur aras merupakan proses mengukur beza tinggi antara dua atau lebih titik. Ukur aras banyak digunakan dalam ukur kejuruteraan, terutamanya digunakan dalam semua peringkat projek pembinaan daripada ukur tapak binaan awalan sehingga pemancangan akhir. Peralatan khas yang dikehendaki untuk menjalankan ukur aras ialah alat aras optik, kaki tiga atau tripod dan setaf aras. Selain ukur aras, ukur tekimetri pula merupakan satu cabang ukur yang mana ketinggian dan jarak diperolehi daripada bacaan alat itu sendiri tanpa menggunakan pita ukur. Penggunaan kaedah tekimetri ini adalah sangat sesuai untuk paramuka bumi yang sentiasa berubah-ubah seperti lurah sungai, teras, lereng-lereng bukit yang mana penggunaan pengukuran linear adalah sukar dilakukan.

Ukur terabas pula adalah suatu cara untuk menyediakan jaringan kawalan mengufuk di mana kedudukan ditentukan melalui gabungan pengukuran sudut dan jarak antara urutan garisan yang menghubungi stesen-stesen kawalan. Terabas digunakan untuk dua tujuan utama iaitu (Bannister & Raymond, 1983):

1. Untuk ukur butiran. Satu rangkaian terabas garisan ukur dan tanda di tanah memberikan satu sistem titik kawalan yang boleh dipelotkan dengan tepat di atas sebuah peta atau pelan. Kedudukan butiran asli dan buatan manusia ditentukan di tanah berbanding dengan rangkaian ini dan butiran tersebut kemudiannya boleh dipelotkan pada kedudukannya yang betul dengan merujuk kepada garis dan stesen terabas yang telah dipelotkan.
2. Untuk penandaan. Kedudukan jalan, bangunan dan pembinaan baru yang lain boleh ditubuhkan oleh jurukur berbanding dengan titik kawalan terabas dari maklumat yang dibekalkan oleh perekabentuk, arkitek atau jurutera. Kemudian, pancang boleh ditandakan di atas tanah dari terabas bagi menentukan kedudukan kerja baru tersebut.